Sunucu tabanlı bilgi işlem – server based computing

Client ServerSunucu tabanlı bilgi işlem sürekli lafı edilen ama uygulamada pek karşılaşmadığımız bir bilgi işlem alt yapısını ifade eder. Kullanıcı belgeleri, programlar gibi bilgiler merkezi bir sunucuda tutulur. İstemci tarafında akıllı terminaller olabileceği gibi genelde aptal terminaller bulunur. En klasik tanımıyla işletim sistemi, sabit disk, bellek gibi bileşenleri bir pc veya workstation’a nazaran hiç yok denilecek seviyede içeren istemci donanımlar yer alır. Bu istemci donanımlara ince istemci ya da thin client denilir. Bu durumda normal bir ev kullanıcısının evinde yer alan bilgisayarın kalın istemci olduğunu söyleyebiliriz. 🙂

Sunucu bazlı bilgi işlem popülerdir. Hep konuşulur, bir kısım hemen karşı çıkar, bir kısım ise fanatik savunucudur. Her şeyde olduğu gibi sunucu bazlı bilgi işlem modelinin geçtiği ve geçmediği yapılar söz konusudur.

Neden sunucu tabanlı bilgi işlem derseniz?

Sunucu bazlı bilgi işlem maliyet, merkezi yönetim ve güvenlik gibi avantajları dolayısıyla tercih edilir. Bu modelin bir organizasyona uygulandığı durumlar çalışan kitlesince kullanılan yazılımların client-server mimarisine uygun olduğu, kullanıcıların standart uygulamalar kullandığı, bilgi işlem şubesinin çok sayıda elemana sahip olmadığı vb durumlar olarak sayılabilir.

Avantajlar

Sunucu tabanlı bilgi işlemin bir kısım avantajı aşağıda listelenmiştir.

  • Masaüstlerinin yönetim işlerinin azalması, dolayısıyla daha düşük IT yönetim masrafları
    Malumunuz üzere birbirinden bağımsız işletim sistemleri olan, genelde farklı markaları olan, farklı donanımları ve üzerinde standart olmayan yazılımlar barındıran kalın istemcilere sahip kullanıcılar daha çok yardım masası işi çıkarırlar. Kullanıcılar zaten sorunlarını doğru ifade edemezler, hiçbir şey yapmadım, birden gitti, aniden kapandı, bu excel’in durum çubuğu birden kayboldu gibi taleplerle boğuşmak zorunda kalırsınız. Sorunun teşhisi, her kalın istemcideki sorunun farklı olabileceği, her bir sorunu çözmek için harcadığınız zaman bilgi işlem bölümünün başlıca zaman kaybı olarak görülebilir. Sunucu bazlı bilgi işlem modelinde kullanıcıların sahip oldukları ince istemciler işletim sistemi, uygulama yazılımı, arıza çıkarması muhtemel kalın istemci bileşeni vb ihtiva etmediğinden dektop sorunları ile harcadığınız zamandan kazanırsınız. Her bir desktop’ın güncellemelerini takip etmeniz, antivirüs loglarını incelemeniz, her bir desktopın yedeklemesini yapmanız gibi işler ince istemci ortamında yoktur. Yani yardım masası ve desktop yönetimi maliyetlerinden tasarruf edeceğiniz aşikardır.
  • İstemci tarafında donanım gereksinimlerinin azalmasından doğan maliyet avantajı
    Sunucu bazlı bilgi işlemde ince istemci sistem yazılımı, uygulama yazılımı vb yüklenmediğinden kalın istemcilere nazaran daha ucuzdur. PC’lerde olduğu gibi her istemcinin x boyutunda sabit diske, y boyutunda belleğe, standart bir ekran kartına sahip olması falan gerekmez. İstemci donanımından bariz tasarruf edersiniz.
  • İnce istemciler daha az elektrik tüketirler.
    Malumunuz kalın istemciler ortalama 350W güç üniteleri barındırırlar. İnce istemciler ise 5W gibi karşılaştırılması komik olan bir güç ünitesi barındırırlar. Bu da ciddi boyutlarda enerji tasarrufu demektir.
  • Veriler merkezi bir konumda bulunur. İnce istemcilerde depolama ünitesi olmaz. Dolayısıyla bilgiler güvendedir.
    Gerçek ince istemciler üzerlerinde depolama ünitesi barındırmazlar. Yani bu ince istemciye virüs bulaşmayacağının, ince istemcilere ilişkin bir yedekleme işinin gerekmediğinin göstergesidir.
  • Daha fazla donanım verimliliği
    Kalın istemcilere ilişkin bir kapasite planlaması yapamazsınız veya kapasite kullanımını göremezsiniz. Standart bir marka model kalın istemci alırsınız, bilgisayarını az kullanan kullanıcıda onu kullanır, çok kullananda. Yani bir kısım donanım boşuna alınmış olur. Halbuki sunucu bazlı bilgi işlem yapısında merkezi olarak sunucu donanım kapasitesinin ne kadar kullanıldığını görebilir, daha verimli kullanılmasını yönelik adımlar planlayabilirsiniz. Sunucu bazlı bilgi işlem yapısında bir terminal sunucusu ya da uygulama sunucusunun bellek ve işlemci kullanımını sürekli %70’lerde görmek olası bir durum değildir. Kullanıcılar sürekli programları kullanmazlar, bir i ince istemcisi ile çalışıyorken diğeri başka bir iş yapıyordur. Eğer sunucu konfigürasyonları doğru olarak planlanmışsa donanımın sunucu bazlı bilgi işlemde daha verimli kullanıldığı anlaşılabilir.
  • İstemci işletim sistemi sunucu tarafından bağımsızdır.
    Bir örnekle açıklayayım: bir Windows Terminal Server’a bağlanmak için linux, windows ce, windows xx embedded yüklü ya da hiç işletim sistemi barındırmayan sun ray client kullanabilirsiniz. Tersi de her zaman olmamakla birlikte geçerlidir. Yani Linux bir terminal server’a Windows’tan da bağlanabilmeniz mümkündür.
  • Sunucu bazlı bilgi işlem daha fazla performans sunar.
    Sunucu donanımlarını, hata çıkma olasılıklarını vb pcler ile karşılaştırmaya gerek yoktur herhalde. İyi kapasite planlaması yapılmış sunucu bazlı bilgi işlem ağında kullanıcılar terminal sunucularından kendi pclerinden alabileceklerinden daha fazla performans sağlarlar.
  • Daha kolay felaket kurtarma, ince istemci bozulursa değiştir ve kaldığın yerden devam et..
    Sunucu bazlı bilgi işlem alt yapısında istemci bazlı sorun pek çıkmaz, çıksa da çıkan sorun genellikle donanımsal kaynaklı olur, telafisi sorunlu donanımı değiştirerek herhangi ayara vb gerek olmadan kısa sürede çözülür. Sunucu bazlı bilgi işlem merkezi bir yapı olduğundan hata noktası, felaket kurtarmanın yapılması gereken bilgisayarlar sunucu bilgisayarlardır. Yazılımsal sorunlar iyi planlanmış bir yedekleme ve acil eylem planı ile kalın istemci networklerine nazaran daha kısa sürede gerçekleştirilebilir.
  • Daha kolay uzaktan erişim
    Uygulamalar ve dosyalar zaten merkezi bir konumda bulunduğundan tek yapılması gereken kullanıcıyı sunucu ile güvenli bir şekilde konuşturacak yöntemi seçmektir. Yöntemi seçtikten sonra kullanıcılar evlerinden de ofis konforunda işlerini sürdürebilirler.
  • Hırsızlık vb sebepten doğan bilgi kaybı, bilgi hırsızlığı riski yok
    Çünkü ince istemcilerde herhangi bir şey yok, kimse sadece bir ince istemciyi istemez, çünkü sunucular olmadan o bir işe yaramaz.
  • Daha kolay donanım yükseltmesi yapabilirsiniz.
    Kalın istemciler işi görmediği zaman hepsinin kasasını açmanız ve ilgili yükseltmeyi yapmanız gerekir ama sunucu bazlı bilgi işlemde sadece ihtiyaca cevap vermeyen sunucuyu upgrade ederek işin üstesinden gelirsiniz.

Dezavantajlar

  • Sunucu işletim sistemi ve terminal server mantığı hakkında daha fazla teknik bilgi gerekir.
    Kullanıcılar merkezi bir bilgisayar ve merkezi uygulama programları kullandığından merkezi bilgisayardaki işletim sisteminin, uygulama yazılımların (excel, word, powerpoint, write vb) bilgi işlem çalışanlarınca iyi bilinmesi gerekir. Uygulamaları pclerde olduğu gibi körü körüne yükleyemezsiniz. Sunuculara gün ortasında bakım yapamazsınız. Herhangi hatayı gidermek için fütursuzca denemeler yapamazsınız. Yanlış adımlar birden fazla kullanıcının işinin aksamasına sebep olur. Onun için çok kullanıcılı bir yapı, sunucu işletim sistemi, personelin kullandığı programlar bilgi teknolojileri ile ilgili bölümün çalışanlarınca iyi bilinmelidir.
  • Başlangıç maliyeti
    Sunucu bazlı bilgi işlem altyapısının ilk kurulum maliyeti oldukça yüksek olabilir. Yeni donanım satın alınması gerekir, Yeni uygulama sunucusu, yeni istemci, yeni uygulama sunucusu lisansları. Eğer terminal sunucular önünde yük dengeleme için citrix ürünleri vb kullanılacaksa bunları maliyetleri de hesaba katılmalıdır. Bu sistemin işleyişi için hayati öneme sahip yedekleme stratejisinin belirlenmesi ve herhangi bir felaket durumu için acil eylem planının yazılı olarak bütün bilgi işlem çalışanlarının önünde bulunması gerekir.Kullanıcı sayısına göre ve kullanılacak uygulamalara göre işlemci, bellek ve sabit disk kullanımı tahmin edilmeli ona göre bir veya daha fazla sunucu temin edilmesi gerekebilir.
  • Sorunun ve çözümün tek merkezde olması
    Pc’lerde kullanıcılar en fazla kendi kişisel sistemlerinde sorun oluştururlar. Kalın istemcilerinde oluşturdukları sorunlar donanımsal veya yazılımsal olabilir. Bu sorunlar genelde diğer networkü etkilemez. Yani sekteye uğrayan iş bilgisayarın sahibi olan personelin işi olur. Başkaları o sırada işlerine devam edebilirler. Ama sunucu bazlı bilgi işlem ortamında kullanıcı direkt sunucuyla muhatap olduğundan sunucu işletim sisteminde oluşturabileceği bir sorun o sunucuda oturum açmış bütün kullanıcıları etkiler. Yani bir kişinin değil birden fazla kişinin işi sekteye uğrar, onun için sunucuların bakımı, takibi, günlüklerin incelenmesi düzenli yapılması gereken bir aktivitedir.. O yüzden sunucu bazlı bilgi işlemde kullanıcılar mümkün olduğunca kısıtlanır, sadece sorumlu olduğu işi yapmasına izin veren haklar ve yetkiler verilir.
  • Grafik işlemci kullanacak uygulamalar
    AutoCad tarzı programları sunucu bazlı bilgi işlem ortamında verimli bir şekilde kullanamazsınız. Kalın istemciler kadar keyifli müzik dinleyemez, video seyredemez, grafik tasarım vb işlerle uğraşamazsınız.
  • Bilimsel uygulamalar
    Yüksek cpu gücü gerektiren bilimsel uygulamaların bu yapıda çalışmayacağını söylememe gerek yok ama…
  • Bant genişliği, networkün sağlıklı çalışması
    Sunucu bazlı bilgi işlem kaliteli bir yapısal kablolamayı şart koşar. Stabil bir network yapısının olmadığı bir sunucu bazlı bilgi işlem uygulaması kilitlenen ekranlar, iş kesintileri gibi olumsuzlukları ortaya çıkarır. Kullanıcılar direkt olarak sunucuda çalıştıkları için onların sunucuya bağlayan hattın sürekli online ve hatasız olması şarttır.
  • Çevre birimleri
    Terminal sunucu ile iletişiminizi klavye ve fareniz ile yerine getirirsiniz. Bunun dışındaki çevre birimleri konusunda ne dersin diye sorarsınız, çok azını bu yapıda sorunsuz kullanabilirsiniz. Tarayıcınızı, webcam’inizi sunucu bazlı bilgi işlem ortamında kullanmanın imkanı yoktur dersem yeridir. Cd-writer, dvd-writer, cd-rom sürücü gibi cihazların sıklıkla kullanıldığı bir ortam sunucu bazlı bilgi işleme pek uyumlu sayılamaz.

Sonraki yazıda Sunucu bazlı bilgi işlem yapısına geçmek isteyen bir işletmenin karşılaşabileceği sorunlar ve planlama gibi konular üzerinde durmaya çalışacağım.
Kaynaklar:

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Thin_client
  2. http://www.yalindanismanlik.com/thinclient.htm
  3. http://en.wikipedia.org/wiki/Terminal_server
  4. Server Based Computing: Goldmine Or Snakepit

Sunucu tabanlı bilgi işlem – server based computing” hakkında bir yorum yapılmış, siftah sizden bereketi...

  1. Sunucu bazlı bilgi işlem ile ilgili planlama konulu devam yazısı hazırlık aşamasında. Devam yazısında sunucu bilgi işleme geçmek isteyen bir işletmenin sağlaması gereken şartlar, yapması gereken yatırımlar, bilmesi gereken ya da hazır olması gereken sorunlar vb konulara değinilecek.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Doğrulama sorusu *