Joomla jargonu – Joomlaca

JoomlaJargon nedir? Her uygulamanın, her bilimin ya da her insanın kendine has bir dili vardır. Kelimelerin uygulamadan uygulamaya, alandan alana, meslekten mesleğe gösterdiği değişimleri biz tıp terimleri, bilgisayar terimleri vb olarak adlandırırız. İşte içerik yönetim sistemleri (CMS) arasında da kelimelerin farklı anlamlar taşıyabilmesini Joomla terimleri, Phpnuke terimleri, PostNuke terimleri vb özelinde cms jargonu olarak görebiliriz.

Joomla web işleri ile uğraşanlarca malumdur, en popüler içerik yönetim sistemi betiklerinden (2 dakikada iş gören web siteler hazırlamanızı sağlayan küçük web programları) biridir. Takdiri hak eden tema ve eklenti desteği sayesinde bayağı popüler bir içerik yönetim sistemi (content management system) olan Joomla halen ücretsizdir.

Terimler:

  1. Component – Bileşen:
    Bir bileşeni ana uygulama içindeki bir uygulama olarak düşünebilirsiniz. Word belgelerinize Organizasyon şeması ekleme işinizi düşünürsek burada Word Joomla, Organizasyon şemasıda bir bileşen olmaktadır. Başka bir benzetme de bilgisayarınızda kullanabileceğiniz işletim sisteminiz ve içindeki programlardır. Pardus kullandığınızı düşünürsek burada Pardus Joomla, bileşenleri de içindeki Firefox, Open Office tarzı programlardır. Bu benzetmeyi daha da ileri götürürsek Joomla’nın içerik (com_content) bileşeninin kelime işlem işerini yapan MS Office Word veya Open Office Writer olduğu düşünebilir.  Aynı anda sitenizde sadece bir joomla bileşeni kullanabilir, sitenizin herhangi bir sayfasındaki görevlerin çoğunu yerine getiren kısım bileşenlerinizdir.
  2. Module – Modül (Türkçesi aranan başka bir kelime daha):
    Modüller Joomla sitenizin bileşenlerden arta kalan işleri yapan kısmıdır. Örnek olarak menüler, listeler, banner (Türkçesi aranan bir kelime), vb içeren içeriklerle ilgili görevleri yükleyebileceğiniz bir Joomla elemanlarıdır.  Bileşenler ile yapamadıklarınızı ya da bir bileşene ihtiyacı olmayan ve bileşenler ile verimli bir şekilde yapamayacağınız basit görevleri modüller ile yapabilirsiniz.
  3. Module Position – Modül Pozisyonları:
    Modül konumu deyince bir joomla temasında modülün sitenin hangi bölümünde görüneceğini kastediyoruz demektir. Joomla’da varsayılan modül konum adları olarak “left – sol”, “right – sağ”, “header – üst bilgi”, “footer – alt bilgi”, “top – üst”, “bottom – alt” vb olarak verilsede modül konumu olarak sol yazması modülün sitenin solunda yer almasını gerektirmez, site şablonu ya da teması (template) o ayarı nasıl yorumluyorsa ona göre yerleşim yapılır.
  4. Mambot:
    Mambotları kullanımları çeşit çeşittir. Fakat genelde bir bileşenin (component) işlevselliğini ya da işlevlerini arttırmak için kullanılır. Joomla 1.0.x seriesinde 5 tip Mambot vardır: içerik, editörler, editors-xtd, arama ve sistem mambotları. 

    İçerik mambotları çekirdek içerik bileşeninin fonksiyonlarını arttırır. Örneğin JomComment içerik bileşenine yorum işlevi katan bir mambot kullanır. Editör mambotları içerik girişi için WYSIWYG (ne görürsen onu alırsın, girdi alanlarına zengin metin girilebilmesine izin veren betikler) editörleri sağlar. Editor-xtd mambotları çekirdek içerik bileşeninin içerik oluşturma fonksiyonalitesini arttırmak için kullanılırlar. Arama mambotları çekirdek arama bileşeninin çekirdek bileşenler dışındaki bileşen içeriklerinde arama yapabilmesini sağlarlar. Örneğin sonradan kurduğunuz bir forum bileşeni başlangıçta eğer arama mambotunu yüklemez iseniz arama bileşeni tarafından aranamaz, forumda arama özelliğinin site arama bileşenine yüklenmesi için forum arama mambotunun yüklenmesi gerekir. Sistem mambotları arka planda çalışan mambotlardır, işlevleri genelde ziyaretçiye yansımaz. Bu mambotlar bileşen, modül ve hatta diğer mambotlarını oluşturulmasında kullanılabilirler.

  5. Plugin:
    Plugin mambot ile aynı şeydir. Mambot ismi halen bir sürü joomla kullanıcısı tarafından kullanılmaktadır. Fakat artık mambot kelimesi yerine plugin ya da eklenti kelimesi kullanılmalıdır. Bu önerinin sebebi artık Joomla ile Mambo arasındaki ayrımın yapılabilmesi içindir. Biliyorsunuz ki Joomla Mambo projesinin devamı niteliğinde bir proje olmakla birlikte artık farklı bir proje olarak yoluna devam etmektedir.
  6. Template – site şablonu, tema:
    Bir çok insan template – şablonu sitelerinin bizzat kendisi olarak görürler ancak bu bir yanlış anlamadır. Temalar joomla elemanlarının sitedeki görünüşünü ve tasarımını ifade eder.
    Bir benzetmeyle anlatmak gerekirse: joomla sitenizi bir ev olarak düşünürseniz, temaların duvarları, çimento, tahtaları vb elemanlardan oluşan evinizin şekli olarak algılayabilirsiniz. Öyle ki tema hangi tür tahta, taş, çimento, boyalar vb kullanılacağını belirler. Kullandığınız temaya göre eviniz dubleks, tripleks, tek katlı, çok katlı, yalı, daire, pembe panjurlu ve kırmızı bir ev gibi olabilir. Tema ayrıca banyonuzun, oturma odanızın, mutfağınızın nerede olacağına karar verir, evininiz iç ve dış rengini ayarlar diyebiliriz.
  7. Extension –  eklenti:
    Eklenti terimi bileşen, modül, mambot/plugin veya template (şablon) anlamına gelir.
  8. Content – içerik:
    Teknik olarak, içerik sitenizde yer alan görünsün ya da görünmesin bütün metni ve ortam dosyalarını ifade eder. Bu içerik bileşenler, modüller, mambot ve temalar içinde yer alabilir. Joomla söz konusu olduğunda, birisi içerikten bahsediyorsa muhtemelen çekirdek içerik bileşeninden veya içerik elemanlarından bahsediyordur.
  9. Section – ana bölüm:
    Ana bölüm denildiğinde joomla sitemizdeki içerik hiyerarşisinin en üst seviyesi kastedilir. Ağaç yapısını düşünürseniz ağacın kökü olarak joomla sitemiz, kökten çıkan ilk dallarda ana bölümlerimizdir. Ana bölümlerimiz de bölümler içerebilir bu bölümlere alt bölüm (category) denilir. Alt bölümlerdeki içerikte meyvalarımızı ifade eder, joomla sitemiz elma ağacı ise  ana dallar ana bölümlerimiz, alt dallar alt bölümlerimiz, elmalarda içeriğimiz (content items) olarak görülebilir.
  10. Category – alt bölüm:
    Joomla içerik hiyerarşisinde category (kategori, alt bölüm) ikinci düzeydedir.Alt bölümler ana bölümler içinde yer alır ve içerik maddeleri kapsarlar. Bir alt bölüm birden fazla ana bölüme ait olamaz. Yani ağaç yapısını düşünürseniz herhangi bir alt dal başka bir ana daldan çıkmış olamaz, bir alt dal sadece bir üst anadaldan çıkar. Bir içerik maddesi birden fazla alt bölüme ait olamaz. Alt bölümler başka alt bölümler içeremezler.
  11. SEF URL – Arama motoru dostu url ya da internet adresi:
    Parametrik dinamik internet adreslerinin arama motorlarınca kolay takip edilebilmesini ve dinamik bir php sayfasının birden fazla sayfa gibi algılanmasını sağlayan yöntemdir. Varsayılan SEF URL yöntemi ile   “index.php?option=com_content&task=view&id=40&itemid=29” dinamik adresi  “content/view/40/29/” şekline döner. Bu varsayılan Joomla SEF URL yöntemine ek olarak daha belirgin içerik tanımı içeren SEF URL’ler oluşturan üçüncü parti Joomla eklentileri mevcuttur.
  12. Core – çekirdek:
    Çekirdek joomlanın üçüncü parti eklentiler içermeyen temel kurulumunu ifade eder. Windows işletim sisteminin ilk kurulduğu Office, Oyunlar, Live Messenger vb içermeyen ilk halini Core Windows olarak benzetebilirsiniz.
  13. 3rd-Party – üçüncü parti:
    Joomlanın temel kurulumunda yer almayan herhangi bir eklenti üçüncü partidir.
  14. Access Level – erişim düzeyi:
    Erişim düzeyi ziyaretçilerin sitenizde görebilecekleri ve göremeyecekleri içerikleri ifade eder. Şu anda üye olmamıştan süper yöneticiye kadar bir kaç erişim düzeyi vardır.

Buradaki bazı Türkçe terimler yanlış seçilmiş olabilirler, en doğruları bunlardır şeklinde bir iddiamız yok. Gelecek yorumlara, önerilere göre elbette düzeltmeler yapılabilir. 

Kaynak: http://www.howtojoomla.net/content/view/41/2/

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Doğrulama sorusu *